معرفی دانشکده مهندسی معدن دانشگاه صنعتی امیرکبیر

دانشکده مهندسی معدن دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی‌تکنیک تهران)، به‌عنوان یکی از پیشگامان و قطب‌های اصلی آموزش عالی در حوزه علوم زمین و صنایع معدنی، مجموعه‌ای کم‌نظیر در سطح کشور است. این دانشکده با بهره‌مندی از اعضای هیئت‌علمی برجسته، آزمایشگاه‌های تخصصی پیشرفته و ارتباط گسترده با صنعت، رسالت خطیر تربیت متخصصان توانمند و اجرای پژوهش‌های کاربردی و تحول‌آفرین را بر عهده دارد.

تاریخچه و روند توسعه

• ۱۳۵۳؛ آغاز مسیر: آغاز فعالیت دانشکده با عنوان «انستیتو مهندسی معدن و ذوب فلزات» و پذیرش نخستین دوره دانشجویان در گرایش استخراج معدن.
• توسعه دوره کارشناسی: گسترش گرایش‌های مهندسی معدن به دو شاخه اصلی «اکتشاف» و «استخراج»، و سپس الحاق رشته‌های متالورژی استخراجی و صنعتی در سال ۱۳۷۳ به‌منظور تکمیل زنجیره ارزش مواد معدنی.
• پیشگامی در تحصیلات تکمیلی: راه‌اندازی دوره کارشناسی ارشد مهندسی مکانیک سنگ در سال ۱۳۷۱ و تأسیس نخستین دوره دکترای تخصصی (Ph.D) مهندسی معدن در کشور در سال ۱۳۷۵.
• امروز: دانشکده مهندسی معدن هم‌اکنون در تمامی مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی، نقشی کلیدی در تأمین سرمایه انسانی صنایع معدنی و پروژه‌های عمرانی-زیرساختی کشور ایفا می‌کند.

مقاطع و گرایش‌های تحصیلی

این دانشکده در سه مقطع تحصیلی در حوزه‌های تخصصی زیر دانشجو می‌پذیرد:

• کارشناسی: مهندسی معدن (با ظرفیت سالیانه حدود ۵۰ دانشجو از طریق آزمون سراسری)
• کارشناسی ارشد:
  • اکتشاف مواد معدنی
  • استخراج مواد معدنی
  • مکانیک سنگ
  • فرآوری مواد معدنی
  • مهندسی تونل‌سازی
• دکتری تخصصی (Ph.D):
  • اکتشاف مواد معدنی
  • استخراج مواد معدنی
  • مکانیک سنگ
  • فرآوری مواد معدنی

امکانات آزمایشگاهی و پژوهشی

دانشکده مهندسی معدن با دارا بودن مجموعه‌ای غنی از تجهیزات آزمایشگاهی و کارگاهی، زیرساختی منحصر‌به‌فرد را در اختیار محققان و دانشجویان قرار داده است. از جمله آزمایشگاه‌های شاخص دانشکده می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

• آزمایشگاه ژئوتکنیک و مکانیک سنگ
• آزمایشگاه آنالیز اشعه ایکس (X-Ray)
• آزمایشگاه فلوتاسیون و فرآوری مواد معدنی
• آزمایشگاه تهیه‌ی مقاطع نازک و صیقلی و مینرالوگرافی
• آزمایشگاه کارتوگرافی، نقشه‌برداری و فتوگرامتری

دستاوردهای شاخص و ارتباط با صنعت

مدیریت ارتباط با صنعت دانشکده با هدف حل مسائل فناورانه بخش معدن و صنایع وابسته، طرح‌های پژوهشی و کاربردی متعددی را در کارنامه خود دارد که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• تأسیس مراکز نوآوری و پژوهشی:
• راه اندازی مرکز نوآوری معدن و صنایع معدنی با همکاری قرارگاه خاتم الانبیا (ص) در طبقه همکف دانشکده به منظور حمایت از ایده های دانشجویان
• راه‌اندازی مرکز نوآوری معدن و صنایع معدنی با همکاری شرکت مس‌پژوهان کارمانیا و ایمپاسکو؛ و تأسیس مرکز تحقیقات سنگ ساختمانی در شهرستان محلات.
• طرح‌های راهبردی و ملی: تدوین نقشه راه شناسایی منابع و استحصال فلز لیتیم در کشور؛ طراحی و تولید دستگاه پرتابل تنفس مصنوعی برای معادن زغال‌سنگ با همکاری ایمیدرو.
• فناوری فرآوری و متالورژی: تدوین دانش فنی استحصال طلا و نقره از لجن آندی مس در مقیاس پایلوت؛ مطالعه و طراحی فرآیند فرآوری کانسنگ اکسید روی مهدی‌آباد یزد.
• ژئومکانیک، پایداری و ژئوفیزیک: مدل‌سازی سه‌بعدی شکستگی‌ها و تحلیل پایداری معادن سنگ‌آهن سنگان خواف؛ نظارت و مشاوره تخصصی گودبرداری و پایدارسازی مجتمع‌های بزرگ شهری؛ و اکتشافات ژئوفیزیکی در کانسارهای مس و بوکسیت (نظیر جاجرم و عباس‌آباد).
• محیط‌زیست و مواد پیشرفته: حذف آلاینده‌های فلزی از پساب‌ها و لجن نیروگاهی با استفاده از مواد کربنی به‌منظور تولید مواد پیشرفته ذخیره‌ساز انرژی.

همکاری‌ها و تعاملات بین‌المللی

دانشکده مهندسی معدن پلی‌تکنیک همواره رویکردی بین‌المللی در مرزهای دانش داشته و دستاوردهای چشمگیری در این زمینه به دست آورده است:

• دوره‌های مشترک بین‌المللی: برگزاری دوره‌های مشترک در مقاطع ارشد و دکتری با دانشگاه‌های معتبر اروپایی نظیر دانشگاه فرایبورگ آلمان (TU Bergakademie Freiberg) و دانشگاه مونتان لئوبن اتریش (Montanuniversität Leoben).
• پروژه‌ها و دوره‌های منطقه‌ای: اجرای دوره‌های توانمندسازی آموزشی برای اساتید و کارشناسان منطقه‌ای با همکاری مؤسسه GIZ آلمان؛ و برگزاری دوره‌های تخصصی بین‌المللی برای سازمان‌های توسعه‌ای چون ایمیدرو.
• دیپلماسی علمی: جذب دانشجویان بین‌المللی و اساتید همکار از خارج از کشور، همراه با ثبت اختراعات در مراجع معتبر بین‌المللی.

چشم‌انداز و مأموریت

دانشکده مهندسی معدن دانشگاه صنعتی امیرکبیر مصمم است با تلفیق آموزش‌های تئوری مدرن، پژوهش‌های میدانی و فناوری‌های نوین تحول دیجیتال در معدن‌کاری (Mining ۴.۰)، زمینه تربیت مهندسان و دانشمندانی اثرگذار، نوآور و متعهد را برای توسعه پایدار ثروت‌های زیرزمینی و زیرساخت‌های کشور فراهم آورد.